Depolama alanı biten bir bilgisayar sadece "yeni dosya kaydedilemiyor" hatası vermez; sayfa dosyası büyüyemediği için sistem yavaşlar, güncellemeler yarıda kalır, tarayıcı önbelleği düzgün çalışmaz. Bu yüzden disk temizleme işini rastgele klasör silmekle değil, ölçümle başlatmak gerekir. Aşağıdaki yaklaşım iki aşamalı: önce alanın nereye gittiğini rakamlarla tespit etmek, sonra riski en düşük olandan en yükseğe doğru müdahale etmek.
Genel kural olarak sistem diskinde toplam kapasitenin %10-15'i kadar boş alan bırakmak isterisiniz. 256 GB'lık bir SSD'de bu 25-38 GB demek. Bu eşiğin altına düşen makinelerde performans kaybı, silme işleminden hemen sonra geri gelen bir kazanç olarak kendini gösterir.
Teşhis olmadan yapılan temizlik, çoğu zaman 2-3 GB kazanıp iki hafta sonra aynı noktaya dönmekle sonuçlanır. Kalıcı çözüm için klasör bazlı bir büyüklük haritasına ihtiyaç var.
Windows'un Ayarlar > Sistem > Depolama ekranı kategori bazlı bir özet verir: uygulamalar, geçici dosyalar, belgeler, diğer. Hızlıdır ama "Diğer" kategorisi sık sık 40-60 GB'lık bir kara delik olarak kalır ve içini göstermez. WinDirStat, TreeSize Free veya WizTree gibi araçlar ise dosya sistemi tablosunu doğrudan okuyup her klasörü boyutuna göre sıralar. Aradaki fark pratikte şudur:
| Ölçüt | Windows Depolama ekranı | Disk analiz aracı |
|---|---|---|
| Tarama süresi | Saniyeler | NTFS okumada saniyeler, klasör taramada dakikalar |
| Detay seviyesi | Kategori | Tek dosya seviyesi |
| Gizli sistem dosyaları | Kısmen | Tamamı (hiberfil, pagefile, WinSxS) |
| Kurulum gerekir mi | Hayır | Evet |
Onlarca makinede tekrar eden bir kalıp var. Sıralamayı bilmek, nereye bakacağınızı kısaltır:
SSD kullanıyorsanız silinen dosyanın TRIM sonrası kurtarılma şansı ciddi biçimde düşer. Emin olmadığınız klasörleri önce harici bir diske taşıyın; kurtarma senaryolarına dair ayrıntı sitedeki silinmiş dosyaları kurtarma rehberinde ele alınıyor. Harici diske taşıma yapacaksanız yazma hızını etkileyen dosya sistemi ve bağlantı tercihlerine de bakmaya değer.
Buradaki hiçbir işlem kişisel veriye dokunmaz. cleanmgr komutuyla açılan Disk Temizleme aracında "Sistem dosyalarını temizle" düğmesine basmak şart; aksi halde Windows Update kalıntıları ve teslim iyileştirme dosyaları listede görünmez. Ardından Depolama Duyarlılığı (Storage Sense) devreye alınır: Geri Dönüşüm Kutusu'nu 30 günde, İndirilenler'i 60 günde otomatik boşaltacak şekilde ayarlamak, aynı sorunun üç ay sonra tekrar etmesini engeller. Tipik kazanç: 5-25 GB.
Bu kalemler sistemin çalışma biçimini değiştirir, o yüzden bilinçli karar gerekir: