Bir modemin arkasındaki iki farklı ağ adı çoğu evde aynı soruyu doğurur: hangisine bağlanmak daha mantıklı? wifi 2.4 ghz 5 ghz tercihi rastgele değil; radyo dalgalarının fizik kurallarına, evin duvar yapısına ve cihazın ne iş yaptığına göre değişir. Aşağıda iki bandı ölçülebilir kriterlerle karşılaştırıp, hangi cihazı hangi banda yerleştirmeniz gerektiğine dair pratik bir karar tablosu çıkaracağız.
Temel ayrım dalga boyunda. 2,4 GHz'in dalga boyu yaklaşık 12,5 cm, 5 GHz'in ise 6 cm civarındadır. Daha uzun dalga boyu, engellerin etrafından dolanma (difraksiyon) ve malzemelerin içinden geçme konusunda avantaj sağlar. Serbest uzay yol kaybı formülü de frekans arttıkça kaybın büyüdüğünü söyler: frekansın ikiye katlanması, aynı mesafede yaklaşık 6 dB ek zayıflama demektir. 6 dB, kabaca sinyal gücünün dörde bölünmesi anlamına gelir.
Pratikte bu ne demek? Aynı verici gücüyle, açık alanda 2,4 GHz'in menzili 5 GHz'in yaklaşık iki katı olur. Betonarme duvar, alçıpan içindeki metal profil, alüminyum doğrama ve zemin döşemesi 5 GHz'i çok daha sert şekilde budar. Tipik zayıflama değerleri şöyle sıralanabilir:
| Engel | 2,4 GHz kaybı | 5 GHz kaybı |
|---|---|---|
| Alçıpan bölme | 3-5 dB | 4-7 dB |
| Tuğla duvar | 6-10 dB | 10-15 dB |
| Betonarme perde / döşeme | 12-20 dB | 20-30 dB |
| Kaplamalı ısı camı | 8-15 dB | 15-25 dB |
İki katlı bir evde modemi alt kata koyduğunuzda üst katta 5 GHz'in çökmesi bu yüzdendir. Sinyalin dağılımını iyileştirmek için anten konumlandırma ve mesh yaklaşımlarını ele aldığımız WiFi sinyal gücünü artırma başlıklı rehber, banttan bağımsız olarak bu kaybı azaltmanın yollarını anlatıyor.
Hız farkının kaynağı frekansın kendisi değil, bandın genişliği. 2,4 GHz bandı toplam yaklaşık 80 MHz'lik bir dilimdir ve Türkiye dahil Avrupa düzenlemelerinde 13 kanala bölünür; bu kanallardan yalnızca 1, 6 ve 11 birbiriyle çakışmaz. Yani 20 MHz genişlikte üç temiz kanalınız vardır. 5 GHz'de ise çok daha fazla kanal bulunur ve 40, 80, hatta Wi-Fi 6 ile 160 MHz genişlikte çalışabilirsiniz.
| Senaryo | Kanal genişliği | Teorik PHY hızı (2x2) |
|---|---|---|
| 2,4 GHz, Wi-Fi 4 | 20 MHz | ~144 Mbps |
| 2,4 GHz, Wi-Fi 6 | 20 MHz | ~287 Mbps |
| 5 GHz, Wi-Fi 5 | 80 MHz | ~867 Mbps |
| 5 GHz, Wi-Fi 6 | 160 MHz | ~2402 Mbps |
Bu değerler ham katman hızlarıdır; gerçek dosya transferi genelde bunun %40-60'ı seviyesinde kalır. Yine de 5 GHz'in ev içi yedekleme, 4K yayın ve düşük gecikme isteyen oyun trafiğinde farkı belirgindir.
2,4 GHz bandını mikrodalga fırınlar, Bluetooth cihazlar, bebek telsizleri, kablosuz klavye-fare setleri ve komşuların onlarca ağı paylaşır. Apartman dairelerinde bir kanalda 15-20 ağ görmek olağandır ve Wi-Fi paylaşımlı bir ortamda çalıştığı için her yeni ağ havayı biraz daha meşgul eder. 5 GHz'de kanal sayısı fazla olduğundan çakışma olasılığı düşer; ancak DFS kanallarında radar tespiti olursa erişim noktası kanal değiştirir ve bağlantı bir kaç saniye kesilebilir.
Basit bir ayrım kuralı: veri hacmi yüksek ve modeme yakın olan cihazlar 5 GHz'e, düşük bant genişlikli veya uzak cihazlar 2,4 GHz'e.